48 командалық ӘЧ-тің кемшілігі: тактикалық тепе-теңдік қаупі

2026 жылғы Әлем чемпионатының топтық кезеңі аяқталуға жақындаған сайын, форматтың бір маңызды кемшілігі айқын көрінді. Соңғы турда өзара кездесетін кейбір командалар жеңіске ұмтылмай-ақ, тең счетпен аяқтап, екеуі де плей-оффқа жолдама алуға мүмкіндік таба алады. Бұл жағдай бақылаушылар мен болашақтарды алдын ала «сценарий бойынша» ойнаған матчтардың қайта оралуы деп бағалауда.

48 командалық формат 2026 жылы алғаш рет қолданылып отыр. Топтарды 4-тен 3-ке дейін қысқарту нәтижесінде әр топтан екі топ алдыңғы орынға шығады, ал үшінші орын иелерінің ішінен де бірнешеуі іріктеледі. Дәл осы жүйе кейбір командаларға соңғы матчтарда тәуекелге барудың қажеті жоқ деген есеп шығаруға мүмкіндік береді. Нәтижесінде жанкүйерлер толыққанды күрес емес, жалпақ ойын көреді.

Тарихта мұндай жағдай бұрын да болған. 1982 жылғы ӘЧ-те Батыс Германия мен Австрия 1:0 есебімен аяқталған матч арқылы екеуі де топтан шықты — ол матч «Хихон ұяты» деген атпен тарихқа кірді. Сол оқиғадан кейін ФИФА соңғы тур матчтарын бір мезгілде өткізу ережесін енгізді. Дегенмен, 2026 жылғы жаңа формат бұл мәселені толық шеше алмаған сияқты.

ФИФА 48 командалық форматты кіріс пен футболдың географиялық кеңеюі тұрғысынан негіздейді. Алайда сарапшылар спорттық әділдік пен матчтардың тартысты болуы жағынан бұл шешімнің бағасы жоғары екенін ескертеді. Бір-екі «өлі» матч бүкіл турнирдің беделіне нұқсан келтіруі ықтимал. Формат жаңа болғандықтан, ФИФА алдағы жылдары оны қайта қарауы мүмкін деген пікір де айтылуда.